شرح اثر: این اثر با فرم پلکانی و نمادهای آشنا چون تسبیح، زنجیر، و سکه، استعارهایست از جایگاه قدرت دینی که بهجای روشنی، تاریکی میزاید. پلهها به شکل منبر طراحی شدهاند، اما در بالاترین نقطه، موجودی شیطانی ایستاده است. زنجیر از بالا تا پایین امتداد دارد و مهرههای تسبیح بهجای آرامش، ساختار کنترل و سلطه را یادآوری میکنند. «بر گامهای دروغ» ترکیبیست از آیین، اقتصاد، و فریب — و مخاطب را دعوت میکند تا به ظاهر مقدس، با شک بنگرد.
نقد مفهومی و هنری اثر: پله پله تا ملاقات با ستم
در نگاه اول، با یک ساختار پلکانی روبهرو هستیم — چیزی شبیه منبر. اما همین فرم آشنا، وقتی با عناصر همراهش دیده میشود، معنا را واژگون میکند. نه نور از بالای این پلهها جاریست، نه دعوتی به هدایت. در عوض، آنچه میبینیم، حضور زنجیر، تسبیح، سکه، و در رأس، موجودی شیطانی است که بر سکوی وعظ نشسته.
ساختار مقدس یا ماشین سلطه؟
“پله پله تا ملاقات با ستم” یک منبر است، اما نه برای موعظه — بلکه برای قدرتنمایی. تسبیحها، که معمولاً با ذکر و صلح همراهاند، اینجا شبیه سیمهای کنترلاند. زنجیر، از بالا به پایین، حضور دائمی سلطه را نشان میدهد؛ و سکههایی که به هم متصلاند، اقتصادِ آلوده به ایمانِ فروختهشده را تداعی میکنند.
شیطان، واعظ میشود
شاید جسورانهترین عنصر اثر، موجود شیطانی با شاخهای پیچخورده است. این پیکره، بالاترین جایگاه را اشغال کرده — در تقابل کامل با تصویر سنتی از واعظ، رهبر یا روحانی. او آنجاست، چون در نظامی که با فریب و خرافه ساخته شده، شر، به قاعده نشسته است.
زبان هنرمند: خشم، شک، افشا
این اثر نه توصیفیست و نه تزئینی؛ بلکه یک اعتراض است اعتراضی به استفاده ابزاری از دین، به تقدیس ثروت،— و بهویژه به مخاطبی که فراموش کرده بپرسد، شک کند، بایستد.
نتیجهگیری
“پله پله تا ملاقات با ستم” از آن دسته آثار است که بیهیاهو فریاد میزند.
با چوب پله میسازد — اما نه برای بالا رفتن،
بلکه برای یادآوری اینکه گاهی هرچه بالاتر میرویم، از حقیقت دورتر شدهایم.
